
Sutry jogi (Yogasūtra) i Kariki sankhji (Sāṅkhyakārikā) należą do najważniejszych tekstów klasycznej filozofii indyjskiej i stanowią podstawę dwóch ściśle powiązanych szkół, sankhji oraz jogi. Powstały jako dzieła służące wprowadzeniu adeptów w zasadnicze pojęcia doktryny, etyki i praktyki duchowej. Były przeznaczone do pamięciowego opanowania, studiowania z nauczycielem oraz recytacji pogłębiającej rozumienie przekazu. Sankhjakarika autorstwa Iśwarakriszny (Īśvarakṛṣṇa), datowana na ok. IV w. n.e., przedstawia systematyczny ogląd rzeczywistości, od struktury świata fizycznego i psychicznego po relację między prakriti (prakṛti), czyli materią-naturą, a Jaźnią – puruszą (puruṣa), wskazując zarazem cel praktyki, czyli wyzwolenie od cierpienia i osiągnięcie stanu beznamiętności. W tym sensie sankhja tworzy niezbędne filozoficzne tło dla jogi, porządkując takie zagadnienia, jak poznanie, natura umysłu, struktura doświadczenia i droga do wyzwolenia.
Jogasutry, przypisywane Patańdźalemu (Patañjali), pochodzące z ok. II w. n.e., podejmują ten sam zasadniczy cel, ale proponują odmienną metodę jego realizacji, opartą na dyscyplinie praktycznej, kontemplacji i przemianie świadomości. Tekst ten stanowi najstarsze znane skodyfikowanie systemu jogi w tradycji indyjskiej i obejmuje zarówno zagadnienia etyczne, jak jama (yama) i nijama (niyama), jak również praktyki takie jak asana (āsana), pranajama (prāṇāyāma), pratjahara (pratyāhāra), koncentracja (dhāraṇā), medytacja (dhyāna) i samadhi (samādhi). Układają się one w klasyczną asztangajogę (aṣṭāṅgayoga), ośmioczłonową drogę jogi, obejmującą zarówno praktyki zewnętrzne, określane jako bahiranga (bahiraṅga), jak i praktyki wewnętrzne, określane jako antaranga (antaraṅga). Ważne miejsce zajmuje również krijajoga (kriyāyoga), stanowiąca drogę przygotowania i oczyszczenia, która porządkuje życie praktykującego oraz przygotowuje umysł do głębszej pracy kontemplacyjnej. Szczególne miejsce zajmuje tu samjama (saṃyama), czyli praktyczne integrowanie koncentracji, medytacji i samadhi, prowadząca do coraz głębszych poziomów umysłu oraz subtelniejszego rozpoznania jego natury oraz rzeczywistości. Dzięki temu Jogasutry ukazują jogę nie tylko jako zbiór mentalnych technik, lecz przede wszystkim jako wieloczęściowy, spójny system psychologiczny, filozoficzny i soteriologiczny.

Wspólna lektura Jogasutr i Sankhjakariki pozwala uchwycić pełny kontekst klasycznej jogi, od jej podstaw etycznych, metafizycznych i epistemologicznych po zrozumienie praktycznego wymiaru jogi. Jest to perspektywa szczególnie cenna zarówno dla filozofa i psychologa, zainteresowanego precyzją pojęć, strukturą argumentacji i miejscem jogi w dziejach myśli indyjskiej, jak i dla dojrzałego jogina, który pragnie głębiej zrozumieć sens własnej praktyki w świetle źródeł. Kurs zaprasza do uważnej, prowadzonej krok po kroku lektury tekstów, które nie tylko kształtowały klasyczne rozumienie świadomości, cierpienia i wolności, lecz nadal stanowią żywy przewodnik dla osób poszukujących w jodze czegoś więcej niż współczesnej praktyki posturalnej.

Cały kurs obejmuje 32 h wykładów podzielonych na 16 spotkań (2h każde):
- Kariki sankhji – tło, terminologia i poruszana tematyka,
- Kariki 1-13: środki poznania; materia, pramateria, jaźń; przymioty materii (guṇa),
- Kariki 14-21: związek materii i jaźni,
- Kariki 22-42: struktura psychiczna: rozum, utożsamienie, umysł, zmysły,
- Kariki 43-73: stany psychiczne i wyzwolenie.
- Sutry jogi – tło, terminologia i poruszana tematyka,
- Sutry 1.1-16: aktywności umysłu (vṛtti) i zapanowanie nad nimi,
- Sutry 1.17-29: stan enstazy (samādhi) i jego coraz głębsze poziomy,
- Sutry 1.30-51: medytacja o różnych przedmiotach i całkowite pochłonięcie (samāpatti),
- Sutry 2.1-27: joga działania i uciążliwości (kleśa),
- Sutry 2.28-55: osiem członów jogi,
- Sutry 3.1-15: trzy ostatnie człony jogi: koncentracja, medytacja i skupienie,
- Sutry 3.16-37: przedmiot skupienia
- Sutry 3.39-55: moce mistyczne,
- Sutry 4.1-16: natura umysłu,
- Sutry 4.17-34: wyzwolenie.
Teksty są czytane i objaśniane z odniesieniem do oryginału sanskryckiego, w perspektywie historycznej, filozoficznej i praktycznej, co pozwala lepiej zrozumieć zarówno ich strukturę pojęciową, jak i ich zastosowanie w żywej tradycji jogi. W ramach kursu uczestniczki i uczestnicy otrzymują autorskie tłumaczenia, analizy oraz materiały PDF uzupełnione o wykresy i grafiki porządkujące najważniejsze zagadnienia.
Kurs ma charakter naukowy, a zarazem został pomyślany jako program pogłębionego studiowania klasycznych źródeł jogi dla osób, które chcą wyjść poza współczesne, zawężone rozumienie jogi jako praktyki posturalnej. Jest skierowany zarówno do osób zawodowo zajmujących się filozofią, religioznawstwem, indologią lub kulturoznawstwem, jak i do nauczycielek, nauczycieli oraz praktykujących jogę, którzy pragną lepiej zrozumieć filozoficzne podstawy własnej praktyki. Kurs łączy rzetelność filologiczną i filozoficzną z namysłem nad praktycznym znaczeniem omawianych pojęć.
Cele szczegółowe:
Kurs ma na celu zapoznanie uczestniczek i uczestników z historią, terminologią i głównymi problemami obu tekstów, rozwinięcie umiejętności czytania i interpretacji źródeł z odniesieniem do sanskryckiego oryginału oraz ukazanie, w jaki sposób klasyczne traktaty sankhji i jogi mogą stać się podstawą pogłębionej refleksji nad medytacją, pranajamą i praktyką wewnętrzną (antarangajoga). Istotnym celem jest także uchwycenie związków między sankhją a jogą oraz zrozumienie ich miejsca w dziejach myśli indyjskiej oraz rozbudowanie tradycji jogi.
Efekty kształcenia:
Po ukończeniu kursu uczestnik i uczestniczka zna podstawową terminologię sanskrycką oraz najważniejsze zagadnienia omawiane w karikach sankhji i sutrach jogi, rozumie historyczne, filozoficzne i kulturowe tło obu dzieł, dostrzega związki między nimi oraz potrafi odnieść wybrane pojęcia i struktury do własnej praktyki medytacyjnej i kontemplacyjnej. Uczestnik i uczestniczka zyskuje również pogłębione rozumienie klasycznej filozofii jogi i jej znaczenia dla tradycji indyjskiej.
Terminy spotkań online na żywo (godz. 18:00-20:00):
- 08 maja 2026
- 22 maja 2026
- 5 czerwca 2026
- 19 czerwca 2026
- 3 lipca 2026
- 17 lipca 2026
- 31 sierpnia 2026
- 14 sierpnia 2026
- 28 sierpnia 2026
- 11 września 2026
- 2 października 2026
- 16 października 2026
- 30 października 2026
- 13 listopada 2026
- 27 listopada 2026
- 11 grudnia 2026
Każde spotkanie jest nagrywane i udostępnione na platformie Atelier Jogi.
Dostęp do nagrań na 12 miesięcy.
Metody pracy:
Kurs prowadzony jest online w formie wykładu z prezentacją multimedialną. Każde spotkanie obejmuje objaśnienie tekstu, analizę pojęć, odniesienia do sanskryckiego oryginału oraz czas przeznaczony na pytania i dyskusję, co pozwala połączyć systematyczny wykład akademicki z żywym kontaktem z materiałem źródłowym. Po każdym wykładzie pozastawiamy przestrzeń na pytania uczestników oraz uczestniczek.

Prowadzący:

dr Nina Budziszewska
Kierowniczka Studiów Podyplomowych Jogi Klasycznej, a obecnie Jogi Indyjskiej na Uniwersytecie Wrocławskim, kierująca Pracownią Badań nad Jogą oraz adiunktka w Zakładzie Filologii Indyjskiej na tym samym Uniwersytecie, w swojej pracy badawczej zajmująca się filozofią jogi, szczególnie w zakresie starożytnych i hathajogicznych nauk (artykuły naukowe dostępne tutaj). Autorka książki “Himalaje. W poszukiwaniu joginów”, która w 2020 roku otrzymała pierwszą nagrodę Magellana w kategorii książka podróżnicza. Wykładowca przedmiotu Pranajama na Studiach Podyplomowych Jogi Klasycznej UWr oraz Studiach Podyplomowych Psychosomatyczych Praktyk Jogi na AWF we Wrocławiu. Trenerka personalna z uprawnieniami REPs.
Swoje pierwsze kroki z jogą rozpoczęłam od analizy i czytania starożytnych pouczeń o jodze zawartych w Mahabharacie (praca doktorska, opublikowana pod tytułem “Mokszadharmaparwan” (tutaj), później zapragnęłam doświadczyć jogi w jej naturalnych warunkach, czyli w Himalajach, które uchodzą za kolebkę-źródło jogi. Te podróże sprawiły, że przede wszystkim lepiej zrozumiałam działanie pranajamy, jogicznego oddechu. Niedawno zakończyłam tłumaczenie Hathapradipiki (publikacja wkrótce), której lektura znacznie poszerzyła moją indywidualną praktykę jogi (w tym pranajamy) oraz dostarczyła mi szerszego kontekstu rozumienia jogicznego oddechu.

dr Andrzej Babkiewicz
Doktor nauk humanistycznych Wydziału Orientalistycznego UW, specjalność indologia, sanskryt. Zainteresowania badawcze: literatura okresu indyjskiego średniowiecza – eposy i purany – szczególnie ich aspekt religijno-filozoficzny. Autor Uniwersum Mahabharaty, jeden z tłumaczy Mahabharaty w ramach projektu przekładu ksiąg batalistycznych. Redaktor i współautor stron internetowych: www.bhagavadgita.eu, www.indika.pl, https://pl-wiki.mahabharata.ckc.uw.edu.pl.





Opinie
Na razie nie ma opinii o produkcie.